ප්ලාස්ටික් ගැන ලොවට කියන ප්ලාස්ටිකි

දකුණු ඇමරිකාවේ පෙරූ රටේ සිට පැසිෆික් සාගරයේ පොලිනීසියන් දූපත් වෙත බැල්සා දැවයෙන් තැනූ යාත්‍රාවකින් නෝවීජියානු පර්යේෂකයින් පිරිසක් 1947 දී කළ වික්‍රමාන්විත චාරිකාව ගැන ඔබ අසා තිබෙනවාද? ‘කොන්-ටිකි චාරිකාව‘ නමින් ඒ පිළිබඳව පළවූ පොත සිංහලටද පරිවර්තනය වුනා. එය ගුරුකොට, නමුත් වෙනත් අරමුණක් වෙනුවෙන් මේ වනවිට ‘ප්ලාස්ටිකි‘ නමින් වික්‍රමාන්විත චාරිකාවක් සිදුකෙරෙමින් පවතිනවා.

ඇමරිකාවේ සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ නුවර සිට ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිඩ්නි දක්වා රුවල් ඔරුවකින් චාරිකා කිරීම ප්ලාස්ටිකි චාරිකාවේ අරමුණයි. මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ ‘ප්ලාස්ටිකි’ ලෙස හැඳිනවෙන රුවල් ඔරුව සාම්ප්‍රදායික (නූතන) රුවල් ඔරු වලට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් වීමයි. ප්ලාස්ටිකි තැනී ඇත්තේ (වැඩි ප්‍රමාණයක්) ප්ලාස්ටික් වලින්.

කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායු පිරවූ ලීටර් දෙකේ ප්ලාස්ටික් බෝතල් 12,500 ක් ප්ලාස්ටිකි යාත්‍රාවේ ඉපිලුම් හැකියාවෙන් 68% ක් ලබා දෙනවා. කැටමරන් (Catamaran) වර්ගයේ යාත්‍රාවක් වන ප්ලාස්ටිකිහි බඳ සකස්වී ඇත්තේත් srPET නම් ප්ලාස්ටික් විශේෂයකින්. බෝට්ටු නිපදවීමට යොදාගන්නා ෆයිබර්ග්ලාස් මෙන් නොව  ප්ලාස්ටිකි බෝතල් ප්‍රතිචක්‍රීකරණයෙක් නිපදවන srPET ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කළ හැකියි.

ප්ලාස්ටිකිහි රුවලත් ප්‍රතිචක්‍රීකෘත ප්ලාස්ටික් රෙද්දකින් නිමවා තිබෙනවා. බෝට්ටුවේ ඇලුමිනියම් කුඹගස වැසිවතුර එකතුකරන පයිප්පයක් ලෙසද ක්‍රියා කරනවා. ඒ වැසිවතුර එකතුවන්නේ යාත්‍රාවේ කුටියේ වහලයට අනුබද්ධිතව තැනූ ටැංකියකයි. එකතු කළ වැසි වතුර ප්ලාස්ටිකි චාරිකාවේ 6 දෙනෙක්ගෙන් සමන්විත කාර්යමණ්ඩලයට අවශ්‍ය ජලය සපයාගැනීමේ එක් මඟක්.

මුත්‍රා ජලය බවට පත්කිරීම සහ රික්ත වාෂ්පීකරණයෙන් මුහුදු වතුරේ ලුණු ඉවත් කිරීම ජලය සපයාගන්නා තවත් ක්‍රම දෙකක්. යාත්‍රිකයන්ට බීමට ජලය රැගෙනයාමට ඔවුන් අමතක කර නැහැ.

මාර්තු 25 දින ඇරඹි ප්ලාස්ටිකි චාරිකාව නිමාවනවිට සැතපුම් 10,000 ක් පමණ යාත්‍රා කරනු ඇති. පැයට නාවික සැතපුම් (නොට්) 5 ක පමණ දළ වේගයක් ඇති ප්ලාස්ටිකි යාත්‍රාව මේ සටහන තබනවිට දින 31 ක් තුල නාවික සැතපුම් 2841 ක් ගමන් කර තිබෙනවා. චාරිකාව නිමා කිරීමට දින 100 ක් පමණ ගතවනු ඇතැයි ගණන් බලා තිබෙනවා.

ප්ලාස්ටිකි යාත්‍රා කරන්නේ මූලික වශයෙන් සුළං බලයෙන්. යාත්‍රාවේ ඇති පරිගණක, චන්ද්‍රිකා සන්නිවේදන පද්ධතිය, ආලෝකකරණය ආදියට අවශ්‍ය විදුලි බලය නිපදවාගන්නේ සූර්ය කෝෂ, සුළං ටර්බයින, ව්‍යායාම බයිසිකල් සහ බෝට්ටුවේ පසුපසින් සවි කළ හැකි අනු දියවැල් ටර්බයිනය යන පුනර්ජනනය කළහැකි ශක්ති ප්‍රභව මඟින්.

ප්ලාස්ටිකිහි කාර්යමණ්ඩලය දෙදෙනා බැගින් සේවාමුර ක්‍රමයට යාත්‍රාව මෙහෙයවනවා. විවේක ගන්නා අය ඔවුන්ගේ ගමන ගැන බ්ලොග්කරණය ඇතුළු ක්‍රම ගණනාවකින් ලෝකයට දැනුම් දෙනවා. යාත්‍රාවේ ශීතකරණයක් නොමැති නිසා ඔවුන්ගේ ආහාර බොහොමයක් වේලා හෝ ටින් වල අසුරා රැගෙන ඇවිත්. ගමන අතරතුර අල්ලාගන්නා මාළුවෙක්ද, පස් රහිතව කුඹගසක් දිගේ සිරස්ව වගා කරන පාත්තියේ එළවළුද ඔවුන්ගේ කෑමට එකතු වෙනවා.

ප්ලාස්ටිකි චාරිකාව අතරමඟදී පැසිෆික් සාගරයේ පාරිසරික තර්ජනවලට මුහුණපා ඇති ස්ථාන ගණනාවක්ද ඔවුන්ගේ ගවේෂණයට ලක්වෙනු ඇති. මේවා අතර ගෝලීය උණුසුම වැඩිවීම නිසා වැඩිවන සාගර ජලයෙන් යටවීමට නියමිත දූපත් කිහිපයක්, මහා පැසිෆික් කසල පරිමාව, විනාශවූ කොරල්පර ප්‍රමුඛයි. කෙසේවෙතත් මේ අධ්‍යයන, යාත්‍රාවේ ගමන් මඟ තීරණය කරන සුළඟ සහ කාලගුණය මත රඳාපවතිනු ඇති.

ඇමරිකාවේ පමණක් එක් වසරකට ප්ලාස්ටික් බෝතල් බිලියන 29.8 ක් පාවිච්චි කරතැයි ගණන් බලා තිබෙනවා. ඒවායින් 80% ක් ම ප්‍රතිචක්‍රීකරණය නොකර කුණු ලෙස බැහැර කරනවා. ප්ලාස්ටික් වලින් ප්‍රතිචක්‍රීකරණය වන්නේ 1% පමණයි. මුහුදට එකතු වන ප්ලාස්ටික් සමුද්‍ර දූෂණයට ඍජුවම බලපානවා. දැනට සොයාගෙන ඇති මහා පැසිෆික් කසල පරිමාව (Great Pacific garbage patch) මෙන්ම මෑතකදී වාර්තා වූ අත්ලාන්තික් කසල පරිමාවත් මෙලෙස ඉවතලන ප්ලාස්ටික්වලින් නිර්මිත ඒවායි. ප්ලාස්ටිකි චාරිකාවේ අරමුණ මෙබඳු පාරිසරික විපත් ගැන දැනුවත් කිරීමයි.

ප්ලාස්ටිකි වික්‍රමාන්විත පරිසර විද්‍යාත්මක චාරිකාවක් ලෙස සැලකෙනවා. වික්‍රමාන්විත පරිසර විද්‍යාව ලෙස හැඳින්වෙන්නේ යම් ක්ෂේත්‍ර චාරිකාවක් මඟින් විනෝදාස්වාදයක් සමඟ සමාජයට දැනුම සපයමින්, පරිසරය පිළිබඳව දැනුවත් කිරීමක්. නවමු ලෙස සිතන්නට පොලඹවන මෙබඳු චාරිකා මේ ග්‍රහලෝකයේ අපේ පැවැත්මට උපකාරී වනු ඇති.

අපිත් ප්ලාස්ටික් පාවිච්චිය අවම කිරීමට සහ ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමට උත්සාහ කරමු.

ප්ලාස්ටිකි ගැන වැඩි විස්තර දැනගන්න – http://www.theplastiki.com

Advertisements

“ප්ලාස්ටික් ගැන ලොවට කියන ප්ලාස්ටිකි” වෙත සිතුවිලි 3ක්

ප්‍රතිචාරයක් ලබාදෙන්න

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ WordPress.com ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

Twitter picture

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Twitter ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

Facebook photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Facebook ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

Google+ photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Google+ ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )